વિષય: યુવાપેઢીમાં વાંચનશોખનું જતન
ક.ખ.ગ.,
૧૨, અ.બ.ક. સોસાયટી,
ક્ષ.જ્ઞ.હ. રોડ, ય.ર.લ. શહેર – ૩૮૦૦૦૦.
તારીખ: ૧૮ જૂન, ૨૦૨૬.
પ્રતિ,
માનનીય તંત્રીશ્રી,
‘ગુજરાત સમાચાર’ (કાલ્પનિક દૈનિક),
ય.ર.લ. શહેર.
વિષય: ‘યુવાપેઢીમાં વાંચનશોખનું જતન’ અંગેનું ચર્ચાપત્ર આપના અખબારમાં પ્રકાશિત કરવા બાબત.
આદરણીય મહોદયશ્રી,
સવિનય ઉપરોક્ત વિષયના અનુસંધાનમાં જણાવવાનું કે, સાંપ્રત સમયની એક અત્યંત ચિંતાજનક બાબત અંગે મેં એક ચર્ચાપત્ર તૈયાર કર્યું છે. કૃપા કરીને આપના લોકપ્રિય અખબારના ‘લોકમત’ કે ‘વાચકોની કટાર’ વિભાગમાં આ ચર્ચાપત્રને સ્થાન આપી જનજાગૃતિ લાવવામાં સહભાગી બનશો તેવી નમ્ર વિનંતી.
આપનો વિશ્વાસુ વાચક,
ક.ખ.ગ.
બીડાણ: ચર્ચાપત્રની નકલ.
યુવાપેઢીમાં વાંચનશોખનું જતન
‘પુસ્તકો એ માનવીના સાચા અને ક્યારેય દગો ન દેનારા મિત્રો છે.’ પરંતુ સાંપ્રત સમયમાં ડિજિટલ ક્રાંતિ અને સોશિયલ મીડિયાના વળગણને કારણે યુવાપેઢીનો વાંચનશોખ નહિવત્ થઈ ગયો છે. સ્માર્ટફોનની સ્ક્રીન પર આખો દિવસ વિતાવતો યુવાન પુસ્તકોથી અળગો થઈ રહ્યો છે, જે એક અત્યંત ચિંતાજનક બાબત છે.
સાહિત્ય અને પુસ્તકો યુવાનોના ચારિત્ર્ય નિર્માણ અને બૌદ્ધિક વિકાસનો મૂળભૂત પાયો છે. વાંચનથી માત્ર જ્ઞાન જ નથી મળતું, પરંતુ વિચારશક્તિ અને એકાગ્રતામાં પણ વધારો થાય છે. આ વાંચનશોખને જીવંત રાખવા માટે સત્વરે પગલાં લેવા અનિવાર્ય છે. વાલીઓએ જન્મદિવસે બાળકોને મોબાઈલ કે ગેજેટ્સ આપવાને બદલે સારા પુસ્તકો ભેટમાં આપવાનો હકારાત્મક અભિગમ કેળવવો જોઈએ. શાળા-કૉલેજોમાં પણ અદ્યતન પુસ્તકાલયો અને વાંચન શિબિરોનું આયોજન કરવું જોઈએ. જો યુવાપેઢીમાં વાંચનની જ્યોત ફરી પ્રગટશે, તો જ દેશનું ઉજ્જવળ અને સુરક્ષિત ભવિષ્ય નિર્માણ પામશે. – ક.ખ.ગ. (ય.ર.લ. શહેર)
૨. વિષય: પોતાના શહેરને સ્વચ્છ રાખવાની જવાબદારી કોની? વહીવટી તંત્રની કે નાગરિકોની?
ક.ખ.ગ.,
૧૨, અ.બ.ક. સોસાયટી,
ક્ષ.જ્ઞ.હ. રોડ, ય.ર.લ. શહેર – ૩૮૦૦૦૦.
તારીખ: ૧૮ જૂન, ૨૦૨૬.
પ્રતિ,
આદરણીય તંત્રીશ્રી, ‘દિવ્ય સંદેશ’ (કાલ્પનિક દૈનિક),
ય.ર.લ. શહેર.
વિષય: ‘શહેરની સ્વચ્છતા’ બાબતે મારું ચર્ચાપત્ર આપના અખબારમાં પ્રકાશિત કરવા અંગે.
માનનીય સાહેબશ્રી,
સવિનય સહ જણાવવાનું કે, આપણા શહેરની સ્વચ્છતાની વર્તમાન પરિસ્થિતિ અંગે નાગરિકો અને તંત્રનું ધ્યાનાકર્ષણ કરવા હેતુ મેં એક ચર્ચાપત્ર લખ્યું છે. આપના પ્રતિષ્ઠિત દૈનિક પત્રના ‘ચોરે ને ચૌટે’ વિભાગમાં તેને પ્રકાશિત કરવા મારી નમ્ર અરજ છે.
આપનો વિશ્વાસુ
(સહી) ક.ખ.ગ.
બીડાણ: ચર્ચાપત્રની નકલ.
પોતાના શહેરને સ્વચ્છ રાખવાની જવાબદારી કોની? વહીવટી તંત્રની કે નાગરિકોની?
વર્તમાન પરિપ્રેક્ષ્યમાં જ્યારે પણ શહેરમાં ગંદકી કે કચરાના ઢગલા જોવા મળે છે, ત્યારે આપણે સીધો દોષ વહીવટી તંત્ર પર ઢોળી દઈએ છીએ. આ એક ચર્ચિત મુદ્દો છે કે શહેરને સ્વચ્છ રાખવું એ ખરેખર કોની જવાબદારી છે?
ચોક્કસપણે, શહેરમાં કચરાપેટીઓની સુવિધા ઊભી કરવી, સફાઈ કામદારોની વ્યવસ્થા કરવી અને કચરાનો યોગ્ય નિકાલ કરવો એ સ્થાનિક વહીવટી તંત્રની પ્રાથમિક ફરજ છે. પરંતુ, શું પાન-મસાલાની પિચકારીઓ મારવી, રસ્તા પર કચરો ફેંકવો અને જાહેર મિલકતોને ગંદી કરવી એ એક જાગૃત નાગરિકની નિશાની છે? બિલકુલ નહિ. ‘સ્વચ્છતા ત્યાં પ્રભુતા’ એ માત્ર દીવાલો પર લખવા માટેનું સૂત્ર નથી.
નિષ્કર્ષરૂપે, શહેરની સ્વચ્છતા એ કોઈ એક પક્ષની નહિ, પરંતુ તંત્ર અને નાગરિકોની સહિયારી જવાબદારી (Collective Responsibility) છે. તંત્રએ સફાઈનું માળખું પૂરું પાડવું જોઈએ અને નાગરિકોએ સ્વ-શિસ્ત પાળીને શહેરી ઉત્તરદાયિત્વ નિભાવવું જોઈએ. બંનેના હકારાત્મક અને સંયુક્ત પ્રયાસોથી જ આપણું શહેર ખરા અર્થમાં સ્વચ્છ અને સુંદર બની શકશે. – અ.બ.ક. (ય.ર.લ. શહેર)
વિષય: તમને શું ગમે ? ગામડું કે શહેર
બીડાણ: ચર્ચાપત્રની નકલ.
તમને શું ગમે? ગામડું કે શહેર: એક તુલનાત્મક દૃષ્ટિકોણ
સાંપ્રત સમયમાં જ્યારે આપણે ‘ગામડું કે શહેર’ ની પસંદગીની વાત કરીએ છીએ, ત્યારે બંનેના પોતાના આગવા ફાયદા અને મર્યાદાઓ છે. જો એક જાગૃત નાગરિક તરીકે મને પૂછવામાં આવે, તો મને ગામડાનું શાંત અને પ્રકૃતિમય જીવન વધુ ગમે છે.
શહેરોમાં અદ્યતન શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, મલ્ટી-સ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલો અને રોજગારીની વિપુલ તકો ઉપલબ્ધ છે. પરંતુ આ ભૌતિક સુખ-સુવિધાઓની આંધળી દોટમાં શહેરનો માનવી માનસિક તણાવ અને પ્રદૂષણનો શિકાર બની ગયો છે. શહેરોમાં ભીડ છે, પણ આત્મીયતાનો સદંતર અભાવ છે.
બીજી તરફ, ગામડાઓમાં આજે પણ ભારતીય સંસ્કૃતિનો અસલ ધબકાર જીવંત છે. પ્રકૃતિના ખોળે શુદ્ધ હવા, શુદ્ધ ખોરાક અને લોકો વચ્ચેનો નિઃસ્વાર્થ ભાઈચારો ગામડાની સાચી મૂડી છે. જોકે, ગામડાઓમાં આજે પણ ઉચ્ચ શિક્ષણ અને આધુનિક આરોગ્ય સેવાઓનો અભાવ દૃષ્ટિગોચર થાય છે.
નિષ્કર્ષરૂપે, મને પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. કલામ સાહેબનો ‘PURA’ (Providing Urban Amenities to Rural Areas) નો સંકલ્પ સૌથી વધુ ગમે છે. જો ગામડાના કુદરતી સૌંદર્યને જાળવી રાખીને ત્યાં શહેરો જેવી આંતરમાળખાકીય સુવિધાઓ (ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર) વિકસાવવામાં આવે, તો ગ્રામીણ આત્મા અને શહેરી સુવિધાનો સંતુલિત અભિગમ આપણા દેશના સર્વાંગી વિકાસ માટે શ્રેષ્ઠ સાબિત થશે.
વિષય: આજની શિક્ષણ પ્રણાલિ અને શિક્ષણ
બીડાણ: ચર્ચાપત્રની નકલ.
આજની શિક્ષણ પ્રણાલિ અને સાચું શિક્ષણ: એક ગંભીર ચિંતન
વર્તમાન પરિપ્રેક્ષ્યમાં ‘આજની શિક્ષણ પ્રણાલિ’ અને ‘સાચું શિક્ષણ’ આ બંને બાબતો વચ્ચે એક મોટો અને ચિંતાજનક તફાવત ઊભો થઈ ગયો છે. આજના સમયમાં શિક્ષણ વ્યવસ્થા માત્ર માર્કશીટ અને ટકાવારી પૂરતી સીમિત બની ગઈ છે, જ્યારે સાચા શિક્ષણનો મૂળભૂત ઉદ્દેશ્ય વિદ્યાર્થીનો સર્વાંગી વિકાસ અને ચારિત્ર્ય નિર્માણ છે.
આજની પ્રણાલીમાં વર્ગખંડોમાં સ્પર્ધા એટલી હદે વધી ગઈ છે કે વિદ્યાર્થીઓ વાસ્તવિક સમજણને બદલે માત્ર ગોખણપટ્ટીવાળા જ્ઞાન તરફ વળ્યા છે. વિજ્ઞાન અને ગણિત જેવા પાયાના અને તાર્કિક વિષયો પણ માત્ર સૈદ્ધાંતિક રીતે ભણાવવામાં આવે છે. વર્ગખંડોમાં પ્રાયોગિક અને વાસ્તવિક જ્ઞાનનો (Experiential learning) ભારે અભાવ દૃષ્ટિગોચર થાય છે. પરિણામે, યુવાનો પાસે ડિગ્રી તો છે, પરંતુ વાસ્તવિક જીવનની સમસ્યાઓ ઉકેલવા માટેના આવશ્યક કૌશલ્યોની ઊણપ વર્તાય છે.
જોકે, સરકાર દ્વારા લાવવામાં આવેલ નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP-2020) આ દિશામાં એક આવકારદાયક પગલું છે. નિષ્કર્ષરૂપે, આપણે એક એવા હકારાત્મક અભિગમની અને પરિણામલક્ષી માળખાની તાતી જરૂરિયાત છે, જ્યાં શિક્ષણ એ માત્ર પરીક્ષા પાસ કરવાનું સાધન ન રહેતા, વિદ્યાર્થીની સર્જનાત્મકતા ખીલવવાનો આનંદદાયક અનુભવ બને. ‘માર્ક્સ આધારિત’ પ્રણાલીમાંથી મુક્ત થઈને જ્યારે ‘કૌશલ્ય આધારિત’ શિક્ષણની કટિબદ્ધતા કેળવાશે, ત્યારે જ આજનું શિક્ષણ રાષ્ટ્રના ઉજ્જવળ ભવિષ્યનો સાચો પાયો બનશે.
વિષય: ડિજિટલ એરેસ્ટ (Digital Arrest)
ડિજિટલ એરેસ્ટ: સાયબર ક્રાઈમનું નવું અને અત્યંત જોખમી સ્વરૂપ
સાંપ્રત સમયમાં સાયબર ક્રિમિનલ્સ લોકો સાથે છેતરપિંડી કરવા માટે નિતનવા હથકંડા અપનાવી રહ્યા છે, જેમાં ‘ડિજિટલ એરેસ્ટ’ નામનો સાયબર ફ્રોડ વ્યાપક પ્રમાણમાં દૃષ્ટિગોચર થઈ રહ્યો છે. આ ફ્રોડમાં ગઠિયાઓ પોલીસ, સીબીઆઈ કે કસ્ટમ ઓફિસરના નામે ફોન કરી, સામાન્ય નાગરિકોને ડરાવે છે કે તેમના પાર્સલમાંથી ડ્રગ્સ કે ગેરકાયદેસર વસ્તુઓ પકડાઈ છે.
ત્યારબાદ તેઓ ભોગ બનનાર વ્યક્તિને સ્કાઈપ કે વિડિયો કૉલ પર જોડાવા મજબૂર કરે છે અને કલાકો સુધી કેમેરા સામે જ બેસાડી રાખીને ‘વર્ચ્યુઅલ ધરપકડ’ નો માનસિક ત્રાસ આપે છે. અંતે, કેસ રફેદફે કરવાના બહાને લાખો રૂપિયાની આર્થિક છેતરપિંડી આચરવામાં આવે છે.
કોઈપણ અસલી સરકારી કે કાનૂની એજન્સી ક્યારેય વિડિયો કૉલ પર ધરપકડ કરતી નથી કે પૈસાની માંગણી કરતી નથી. આ ગંભીર સમસ્યાના નિવારણ માટે જનસમુદાયમાં ડિજિટલ સાક્ષરતા અને લોકજાગૃતિ કેળવવી અનિવાર્ય છે. આવા શંકાસ્પદ કૉલ આવે ત્યારે ગભરાવાને બદલે સત્વરે સાયબર હેલ્પલાઈન ૧૯૩૦ પર સંપર્ક કરવાનો હકારાત્મક અભિગમ દાખવવો જોઈએ. – ક.ખ.ગ. (ય.ર.લ. શહેર)
વિષય: ફેક ન્યૂઝ અને ડીપફેક
ફેક ન્યૂઝ અને ડીપફેક: લોકશાહી અને સમાજ સામે મોટો પડકાર
આધુનિક ડિજિટલ યુગમાં આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) એ માનવજીવનને સરળ બનાવ્યું છે, પરંતુ તેનો વ્યાપક દુરુપયોગ ‘ડીપફેક’ ટેકનોલોજી દ્વારા થઈ રહ્યો છે. કોઈ પણ પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિના ચહેરા અને અવાજની આબેહૂબ નકલ કરીને ભ્રામક વિડિયો તૈયાર કરવા, એ સમાજ માટે એક ચિંતાજનક બાબત છે.
વિશેષરૂપે, જ્યારે દેશમાં ચૂંટણી જેવું લોકશાહીનું પર્વ ઉજવાઈ રહ્યું હોય, ત્યારે સોશિયલ મીડિયા પર ફેક ન્યૂઝ અને ડીપફેકના માધ્યમથી અફવાઓ ફેલાવીને મતદાતાઓને ગેરમાર્ગે દોરવાના પ્રયાસો થાય છે. આ બાબત કાયદો અને વ્યવસ્થાની ગંભીર પરિસ્થિતિ નિર્માણ કરી શકે છે.
ઇન્ટરનેટ પર આવતી દરેક માહિતી સાચી નથી હોતી. આ ડિજિટલ દૂષણને ડામવા માટે સરકાર દ્વારા કડક કાનૂની જોગવાઈ થાય તે સમયની માંગ છે. સાથોસાથ, નાગરિકોએ પણ ‘ફોરવર્ડ’ બટન દબાવતા પહેલા સ્વ-વિવેકનો ઉપયોગ કરી, માહિતીની સત્યતાની ચકાસણી કરવાનું ઉત્તરદાયિત્વ નિભાવવું પડશે. – અ.બ.ક. (ક્ષ.જ્ઞ.હ. શહેર)
વિષય: પાણીનો વેડફાટ
જળસંકટ વચ્ચે શહેરોમાં પાણીનો વેડફાટ: એક ચેતવણીરૂપ લાલબત્તી
‘જળ એ જ જીવન છે.’ પરંતુ વર્તમાન પરિપ્રેક્ષ્યમાં શહેરી વિસ્તારોમાં પાણીનો જે બેફામ વેડફાટ થઈ રહ્યો છે, તે અત્યંત નિરાશાજનક છે. એક તરફ ઉનાળાની આકરી ગરમીમાં ગ્રામ્ય વિસ્તારોના લોકો અને અબોલ પશુ-પક્ષીઓ પીવાના એક-એક ઘૂંટડા પાણી માટે વલખાં મારી રહ્યા છે, ત્યારે બીજી તરફ શહેરોમાં પાઇપ વડે ગાડીઓ ધોવામાં અને આંગણા સાફ કરવામાં હજારો લિટર શુદ્ધ પાણી વેડફાઈ રહ્યું છે.
આપણે એ નિર્વિવાદ સત્ય ભૂલી ગયા છીએ કે ભવિષ્યનું ત્રીજું વિશ્વયુદ્ધ પાણી માટે ખેલાશે. પાણીના આ અવિવેકી ઉપયોગને કારણે ભૂગર્ભ જળસ્તર ભયજનક સપાટીએ નીચે ગયા છે.
આ વિકટ સમસ્યાના નિવારણ માટે માત્ર વહીવટી તંત્ર પર નિર્ભર રહેવાને બદલે સામૂહિક ઉત્તરદાયિત્વની તાતી જરૂરિયાત છે. ‘રેઈન વોટર હાર્વેસ્ટિંગ’ (વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ) અને પાણીના કરકસરયુક્ત ઉપયોગનો હકારાત્મક અભિગમ નહિ અપનાવીએ, તો આવનારી પેઢીઓ માટે જળસંકટ વિનાશક સ્વરૂપ ધારણ કરશે. જળનું જતન એ જ આપણી પ્રાથમિક ફરજ હોવી જોઈએ. – પ.ફ.બ. (મ.ય.ર. શહેર)
૪. વિષય: કોન્ક્રીટનું જંગલ અને ઘટતા વૃક્ષો
કોન્ક્રીટનાં જંગલો અને ઘટતાં વૃક્ષો: અસહ્ય ગરમીનું મૂળ કારણ
સાંપ્રત સમયમાં હવામાન વિભાગ દ્વારા અપાતા ‘હીટવેવ’ અને ‘રેડ એલર્ટ’ એ પર્યાવરણમાં આવેલા ભયજનક અસંતુલનનો સ્પષ્ટ સંકેત છે. તાપમાનમાં થઈ રહેલા આ અસાધારણ વધારાનું મૂળ કારણ વિકાસની આંધળી દોટમાં આપણે ઊભા કરેલા ‘કોન્ક્રીટનાં જંગલો’ છે.
શહેરીકરણ અને ઔદ્યોગિકીકરણના નામે આપણે નિર્દયતાથી વૃક્ષોનું નિકંદન કાઢ્યું છે. રસ્તાઓ પહોળા કરવા કે નવી ઇમારતો બનાવવા હજારો વર્ષ જૂના ઘટાદાર વૃક્ષોનો ભોગ લેવાયો છે. ડામરના રસ્તાઓ અને સિમેન્ટની ઇમારતો ગરમી શોષી લે છે, જેના પરિણામસ્વરૂપ શહેરો ‘હીટ આઇલેન્ડ’ (Heat Island) બની ગયા છે.
આ વૈશ્વિક પડકારનો સામનો કરવા માટે માત્ર એસી (AC) નું તાપમાન ઘટાડવું પૂરતું નથી. હવે માત્ર વૃક્ષારોપણ નહિ, પરંતુ વાવેલા વૃક્ષોનું પુત્રવત્ જતન કરવાની અનિવાર્યતા છે. જો પર્યાવરણ અને વિકાસ વચ્ચે સંતુલન સાધતો દીર્ઘદૃષ્ટિપૂર્ણ અભિગમ અપનાવવામાં નહિ આવે, તો પૃથ્વી પર જીવસૃષ્ટિનું અસ્તિત્વ જોખમમાં મુકાઈ જશે. – લ.વ.શ. (ગ.ઘ.ચ. શહેર)
૫. વિષય: ઓનલાઈન ગેમિંગ અને સટ્ટાબાજી
ઓનલાઈન ગેમિંગ અને સટ્ટાબાજી: યુવાપેઢીને ભરખી જતું ડિજિટલ દૂષણ
એક સમય હતો જ્યારે યુવાનો મેદાનમાં શારીરિક રમતો રમતા હતા, પરંતુ ડિજિટલ ક્રાંતિની સાથે એક નવી અને ચિંતાજનક આફત આવી છે: ઓનલાઈન ગેમિંગ અને સટ્ટાબાજીનું વ્યસન. સાંપ્રત સમયમાં મોબાઈલ સ્ક્રીન પાછળ છુપાયેલી આ ગેમિંગ એપ્લિકેશનોએ યુવાપેઢીને માનસિક ગુલામ બનાવી દીધી છે.
તદ્દન ભ્રામક જાહેરાતોની જાળમાં ફસાઈને યુવાનો રાતોરાત અમીર બનવાના સપના જુએ છે. ક્રિકેટ કે અન્ય રમતો પર રમાતા આ ડિજિટલ સટ્ટામાં યુવાનો પોતાની મૂડી અને વાલીઓના કમાયેલા નાણાં હારી જાય છે. દેવાના ડુંગર તળે દબાઈને આશાસ્પદ યુવાનો ડિપ્રેશન અને અંતે આત્મહત્યા જેવા હૃદયદ્રાવક પગલાં ભરે છે. આ યુવાધનની બરબાદી દેશના સર્વાંગી વિકાસ માટે અત્યંત વિપરીત છે.
આ ડિજિટલ દૂષણને અટકાવવા માટે શાસનતંત્રએ આવી એપ પર કડક કાનૂની પ્રતિબંધ મૂકવો આવશ્યક છે. સાથોસાથ, વાલીઓએ પણ સંતાનોની વર્ચ્યુઅલ દુનિયા પર નજર રાખી, તેમને રચનાત્મક પ્રવૃત્તિઓ તરફ વાળવાનો હકારાત્મક પ્રયાસ કરવો જોઈએ. – ક.ખ.ગ. (ય.ર.લ. શહેર)
રખડતા ઢોર અને ટ્રાફિક સેન્સ: રસ્તા પર મોતના સાયારૂપ ગંભીર સમસ્યા
સાંપ્રત સમયમાં આપણા શહેરના રસ્તાઓ વાહનો માટે ઓછા અને રખડતા ઢોર માટે વધુ બન્યા હોય તેવી વિકટ પરિસ્થિતિ નિર્માણ પામી છે. શહેરના મુખ્ય માર્ગો હોય કે સોસાયટીના આંતરિક રસ્તાઓ, ચોરે ને ચૌટે જોવા મળતો રખડતા પશુઓનો અડીંગો હવે નાગરિકો માટે એક રોજિંદી અને અત્યંત ચિંતાજનક બાબત બની ગઈ છે.
રસ્તા વચ્ચે બેઠેલા કે અચાનક દોડી આવતા ઢોરને કારણે દરરોજ નિર્દોષ નાગરિકો ગંભીર અકસ્માતનો ભોગ બની રહ્યા છે. અનેક આશાસ્પદ યુવાનો અને વૃદ્ધોએ પોતાના અમૂલ્ય જીવ ગુમાવ્યા છે. આ કરુણ પરિસ્થિતિ સાથોસાથ નાગરિકોમાં જોવા મળતો ટ્રાફિક સેન્સનો સદંતર અભાવ પણ આ સમસ્યાને વધુ જટિલ અને જીવલેણ બનાવે છે. ટ્રાફિકના નિયમોનું ઉલ્લંઘન, રોંગ સાઈડ ડ્રાઇવિંગ અને ઓવરસ્પીડિંગને કારણે પશુઓ સાથેના અકસ્માતોનું પ્રમાણ ભયજનક રીતે વધ્યું છે.
માત્ર પોતાના આર્થિક સ્વાર્થ માટે દૂધ દોહીને પશુઓને રસ્તા પર પ્લાસ્ટિક ખાવા અને રઝળતા છોડી દેતા બેજવાબદાર પશુપાલકો સામે કડક દંડાત્મક કાર્યવાહી થવી અનિવાર્ય છે. વહીવટી તંત્રે માત્ર કાગળ પર નિયમો બનાવવાને બદલે ઢોર પકડવાની ઝુંબેશને પરિણામલક્ષી અને પારદર્શક બનાવવી પડશે.
નિષ્કર્ષરૂપે, રસ્તાઓ પર નાગરિકોની સુરક્ષા એ શાસનતંત્રની પ્રાથમિક ફરજ છે. જો તંત્ર સત્વરે દીર્ઘદૃષ્ટિપૂર્ણ પગલાં નહિ લે અને નાગરિકો સ્વ-શિસ્ત દાખવીને ટ્રાફિક સેન્સ નહિ કેળવે, તો આપણા શહેરના રસ્તાઓ નાગરિકો માટે મોતની ખાઈ સમાન બની જશે. – ક.ખ.ગ. (ય.ર.લ. શહેર)
બાળકો અને જંક ફૂડ: શાળાઓ બહાર વેચાતા બિનઆરોગ્યપ્રદ નાસ્તા સામે લાલબત્તી
સાંપ્રત સમયમાં આપણાં બાળકોનું સ્વાસ્થ્ય એક ગંભીર ખતરા હેઠળ મુકાઈ ગયું છે. શાળાઓની બહાર અને આસપાસ ફૂટી નીકળેલી જંક ફૂડ અને ફાસ્ટ ફૂડની લારીઓ વિદ્યાર્થીઓને આકર્ષી રહી છે, જે એક અત્યંત ચિંતાજનક બાબત છે. શિક્ષણનું ધામ ગણાતી શાળાઓની બહાર જ બાળસ્વાસ્થ્ય સાથે થતાં આ ચેડાં પ્રત્યે વાલીઓ અને તંત્રની ઉદાસીનતા નિરાશાજનક છે.
શાળા છૂટ્યા પછી કે રિસેસના સમયે બાળકો પિઝા, બર્ગર, દાબેલી, પડીકાં અને કૃત્રિમ રંગોવાળા પીણાં તરફ આકર્ષાય છે. આ બિનઆરોગ્યપ્રદ ખોરાક બાળકના શારીરિક અને માનસિક વિકાસ પર અત્યંત વિપરીત અસર કરે છે. નાની ઉંમરે બાળકોમાં સ્થૂળતા (ઓબેસિટી), ડાયાબિટીસ અને આળસ જેવી વિકટ સમસ્યાઓ વ્યાપક પ્રમાણમાં દૃષ્ટિગોચર થઈ રહી છે.
આ જીવલેણ દૂષણ માટે માત્ર વેપારીઓ જ નહિ, પરંતુ વાલીઓ પણ સમાન અંશે જવાબદાર છે. બાળકોને પોકેટમની (વાપરવાના પૈસા) આપીને છૂટા મૂકી દેવાને બદલે વાલીઓએ જાગૃત બનીને બાળકની ખાણીપીણીની આદતો પર દેખરેખ રાખવી જોઈએ. બાળકોને ડબ્બામાં પૌષ્ટિક અને ઘરનો બનાવેલો નાસ્તો આપવાનો હકારાત્મક અભિગમ કેળવવો એ તાતી જરૂરિયાત છે.
નિષ્કર્ષરૂપે, બાળકના સર્વાંગી વિકાસ માટે માત્ર ઉચ્ચ શિક્ષણ જ નહિ, પણ ઉત્તમ સ્વાસ્થ્ય પણ અનિવાર્ય છે. વહીવટી તંત્રએ શાળાઓની આસપાસ આવા બિનઆરોગ્યપ્રદ ખોરાકના વેચાણ પર કડક પ્રતિબંધ મૂકવો જોઈએ. વાલીઓ અને તંત્રના સહિયારા અને પરિણામલક્ષી પ્રયાસોથી જ રાષ્ટ્રના યુવાધનનું ઉજ્જવળ ભવિષ્ય સુરક્ષિત કરી શકાશે. – અ.બ.ક. (ય.ર.લ. શહેર)
જળ સંકટ અને ઉનાળો: પાણીનો વેડફાટ અટકાવવા સમાજને એક નમ્ર અપીલ
સાંપ્રત સમયમાં ઉનાળાની આકરી ગરમીએ માઝા મૂકી છે, ત્યારે સમગ્ર રાજ્યમાં વિકટ જળસંકટ દૃષ્ટિગોચર થઈ રહ્યું છે. ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને અનિયમિત વરસાદને કારણે મોટાભાગના જળાશયો અને નદીઓના તળિયા દેખાવા લાગ્યા છે. એક તરફ ગામડાંઓમાં મહિલાઓ અને અબોલ પશુ-પક્ષીઓ પીવાના એક-એક ઘૂંટડા પાણી માટે વલખાં મારી રહ્યા છે, ત્યારે બીજી તરફ શહેરોમાં પાણીનો બેફામ વેડફાટ થતો જોવો એ અત્યંત ચિંતાજનક અને નિરાશાજનક બાબત છે.
વર્તમાન પરિપ્રેક્ષ્યમાં પીવાના શુદ્ધ પાણીથી ગાડીઓ ધોવી, આંગણા સાફ કરવા કે ઓવરહેડ ટાંકીઓમાંથી પાણી ઊભરાઈને ગટરમાં વહેવા દેવું એ આપણા અવિવેકી અભિગમનું નિર્વિવાદ સત્ય છે. ભૂગર્ભ જળસ્તર ભયજનક સપાટીએ નીચે જઈ રહ્યા છે. જો આપણે આપણી સ્વાર્થી માનસિકતા નહિ ત્યજીએ, તો ભવિષ્યમાં પીવાના પાણી માટે વિનાશક પરિસ્થિતિનું નિર્માણ થશે તે નિશ્ચિત છે. આ ગંભીર સમસ્યાના નિવારણ માટે માત્ર વહીવટી તંત્ર પર નિર્ભર રહેવું અયોગ્ય છે.
નિષ્કર્ષરૂપે, જળ સંરક્ષણ એ કોઈ એક વ્યક્તિની નહિ, પરંતુ સમગ્ર સમાજની સહિયારી જવાબદારી (Collective Responsibility) છે. પ્રત્યેક નાગરિકે સ્વ-શિસ્ત પાળીને જળનો કરકસરયુક્ત ઉપયોગ કરવો અનિવાર્ય છે. ‘જળ બચાવો, જળ તમને બચાવશે’ ના સુવર્ણ સિદ્ધાંતને માત્ર સૂત્ર તરીકે નહિ, પરંતુ જીવનશૈલીમાં ઉતારવાની તાતી જરૂરિયાત છે. ચાલો, જળ જતનના આ સંકલ્પમાં હકારાત્મક રીતે સહભાગી બનીએ. – ક.ખ.ગ. (ય.ર.લ. શહેર)