પત્ર માહિતી

પરીક્ષામાં બે પ્રકારના પત્રો પૂછાય છે:

1. અનૌપચારિક પત્રો (Informal Letters): મિત્ર, સગાં-સંબંધીને લખાતા અભિનંદન કે શુભેચ્છા પત્રો.

2. ઔપચારિક પત્રો (Formal Letters): સરકારી અધિકારી, આચાર્ય કે કમિશનરને લખાતા ફરિયાદ કે વિનંતી પત્રો. (પરીક્ષામાં આ જ પૂછાવાની શક્યતા ૯૦% હોય છે).

ચાલો, પત્રમાં સારા માર્ક્સ લાવવા માટે તેનું ‘આદર્શ માળખું’ અને અગત્યના નિયમો સમજીએ:

કામ કે વિષય (વિભાગ)	ડાબી બાજુનું સંબોધન અને સરનામું (નમૂનારૂપ ફોર્મેટ)	પત્રની શરૂઆતનું સંબોધન
વીજળીની સમસ્યા (પાવર કાપ, બિલ, નવું મીટર)	પ્રતિ, કાર્યપાલક / મદદનીશ ઇજનેરશ્રી, સ્થાનિક વીજ કચેરી (PGVCL/UGVCL/DGVCL), [શહેર/ગામનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
રસ્તા, પાણી, સફાઈ (નગરપાલિકા વિસ્તાર)	પ્રતિ, ચીફ ઓફિસરશ્રી / મુખ્ય અધિકારીશ્રી, નગરપાલિકા કચેરી, [શહેરનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
રસ્તા, ગટર, સફાઈ (મહાનગરપાલિકા વિસ્તાર)	પ્રતિ, મ્યુનિસિપલ કમિશનરશ્રી, મહાનગરપાલિકા કચેરી, [શહેરનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
પોલીસ / કાયદો અને સુરક્ષા (ચોરી, છેતરપિંડી, ફરિયાદ)	પ્રતિ, પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટરશ્રી (PI), [વિસ્તારનું નામ] પોલીસ સ્ટેશન, [શહેર/ગામનું નામ] – [પિનકોડ].	મહેરબાન સાહેબશ્રી,
બેંકને લગતા કામકાજ (લોન, ચેકબુક, ખાતું)	પ્રતિ, બ્રાન્ચ મેનેજરશ્રી, [બેંકનું નામ], [શાખાનું નામ], [શહેર/ગામનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
આરોગ્ય અને દવાખાનું (રોગચાળો, સિવિલ હોસ્પિટલ)	પ્રતિ, મુખ્ય જિલ્લા આરોગ્ય અધિકારીશ્રી (CDHO), જિલ્લા આરોગ્ય કચેરી / સિવિલ હોસ્પિટલ, [જિલ્લાનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
રેલવેની સુવિધા કે ફરિયાદ (રિઝર્વેશન, ટ્રેનનો સમય)	પ્રતિ, સ્ટેશન માસ્ટરશ્રી, [સ્ટેશનનું નામ] રેલવે સ્ટેશન, [શહેરનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
એસ.ટી. બસની સુવિધા (નવા રૂટ, બસની અનિયમિતતા)	પ્રતિ, ડેપો મેનેજરશ્રી, એસ.ટી. ડેપો (GSRTC), [શહેર/ગામનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
શિક્ષણ (ધો. ૯ થી ૧૨) (શાળાની મંજૂરી, શૈક્ષણિક પ્રશ્નો)	પ્રતિ, જિલ્લા શિક્ષણાધિકારીશ્રી (DEO), જિલ્લા શિક્ષણ કચેરી, [જિલ્લાનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
પ્રાથમિક શિક્ષણ (ધો. ૧ થી ૮)	પ્રતિ, જિલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારીશ્રી (DPEO), જિલ્લા પંચાયત શિક્ષણ શાખા, [જિલ્લાનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
ગુજરાત શિક્ષણ બોર્ડ (માર્કશીટ, નવા નિયમો)	પ્રતિ, સચિવશ્રી, ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ, ગાંધીનગર – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
આવક/જાતિનો દાખલો કે રેશનકાર્ડ (તાલુકા કક્ષાએ)	પ્રતિ, મામલતદારશ્રી, મામલતદાર કચેરી, [તાલુકાનું નામ] – [પિનકોડ].	મહેરબાન સાહેબશ્રી,
જિલ્લાની મોટી સમસ્યા કે રજૂઆત (જિલ્લા કક્ષાએ)	પ્રતિ, કલેક્ટરશ્રી / જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટશ્રી, જિલ્લા કલેક્ટર કચેરી, [જિલ્લાનું નામ] – [પિનકોડ].	મહેરબાન સાહેબશ્રી,
ગ્રામ પંચાયતના કામકાજ (વેરો, જન્મ-મરણ નોંધ)	પ્રતિ, તલાટી કમ મંત્રીશ્રી / સરપંચશ્રી, ગ્રામ પંચાયત કચેરી, [ગામનું નામ] – [તાલુકો].	આદરણીય સાહેબશ્રી,
તાલુકા પંચાયતના કામ (વિકાસલક્ષી યોજનાઓ)	પ્રતિ, તાલુકા વિકાસ અધિકારીશ્રી (TDO), તાલુકા પંચાયત કચેરી, [તાલુકાનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
વાહન, ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ (RTO કચેરી)	પ્રતિ, પ્રાદેશિક વાહનવ્યવહાર અધિકારીશ્રી, RTO કચેરી, [શહેર/જિલ્લાનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
ટપાલ / પાર્સલની ફરિયાદ	પ્રતિ, પોસ્ટમાસ્ટરશ્રી, મુખ્ય પોસ્ટ ઓફિસ, [શહેર/ગામનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
અનાજ વિતરણ / રેશનિંગ દુકાન	પ્રતિ, જિલ્લા પુરવઠા અધિકારીશ્રી (DSO), જિલ્લા પુરવઠા કચેરી, [જિલ્લાનું નામ] – [પિનકોડ].	મહેરબાન સાહેબશ્રી,
ખેતીવાડી અને પાક નુકસાની (કૃષિ યોજનાઓ, ખાતર)	પ્રતિ, જિલ્લા ખેતીવાડી અધિકારીશ્રી, જિલ્લા પંચાયત ખેતીવાડી શાખા, [જિલ્લાનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
જંગલ ખાતું / વન્યજીવ (વૃક્ષ છેદન, જંગલી પ્રાણીઓ)	પ્રતિ, નાયબ વન સંરક્ષકશ્રી (DCF) અથવા રેન્જ ફોરેસ્ટ ઓફિસરશ્રી (RFO), વન વિભાગની કચેરી, [શહેર/જિલ્લાનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
ફાયર સેફ્ટી / આગની એન.ઓ.સી (NOC)	પ્રતિ, ચીફ ફાયર ઓફિસરશ્રી (CFO), ફાયર સ્ટેશન / ફાયર વિભાગ, [શહેરનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
ટેલિફોન / ઈન્ટરનેટ (BSNL)	પ્રતિ, સબ-ડિવિઝનલ એન્જિનિયરશ્રી (SDE), BSNL કચેરી, [શહેર/ગામનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
સિંચાઈ અને કેનાલની સમસ્યા (ડેમ કે નહેરનું પાણી)	પ્રતિ, કાર્યપાલક ઇજનેરશ્રી (સિંચાઈ વિભાગ), સિંચાઈ ભવન / કચેરી, [શહેર/જિલ્લાનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
સમાજ કલ્યાણ / પેન્શન / શિષ્યવૃત્તિ	પ્રતિ, જિલ્લા સમાજ કલ્યાણ અધિકારીશ્રી, બહુમાળી ભવન / સમાજ કલ્યાણ કચેરી, [જિલ્લાનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
જીએસટી (GST) / ટેક્સ સંબંધિત	પ્રતિ, રાજ્યવેરા અધિકારીશ્રી (State Tax Officer), GST ભવન / કચેરી, [શહેર/જિલ્લાનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,
માહિતી અધિકાર (RTI)	પ્રતિ, જાહેર માહિતી અધિકારીશ્રી (PIO), [જે તે સરકારી કચેરીનું નામ], [શહેર/જિલ્લાનું નામ] – [પિનકોડ].	માનનીય સાહેબશ્રી,

૧. અનૌપચારિક પત્ર (Informal Letters – સગાં-સંબંધી, મિત્રો)

કોને પત્ર લખવાનો છે?	આકર્ષક અને યુનિક સંબોધન (Opening)	પ્રભાવશાળી સમાપન (Closing / સહી)
વડીલો (માતા-પિતા, દાદા-દાદી, ગુરુજી, કાકા-કાકી)	• પરમ પૂજ્ય (પ.પૂ.) પિતાજી, • શ્રદ્ધેય ગુરુજી, • પૂજનીય મોટાભાઈ, • આદરણીય કાકાશ્રી,	• આપનો આજ્ઞાંકિત પુત્ર/વિદ્યાર્થી, • આપનો કૃપાકાંક્ષી, • ચરણસ્પર્શ સહ આપનો… • વંદન સહ આપનો…
મિત્ર / બહેનપણી	• આત્મીય મિત્ર, • પરમ સ્નેહી મિત્ર, • પ્રિય મિત્ર / વહાલી સખી, • હૃદયસ્થ મિત્ર,	• તારો અભિન્ન મિત્ર, • તારો સ્નેહાધીન, • સદા તારો હિતેચ્છુ,
નાના ભાઈ-બહેન / પુત્ર-પુત્રી	• ચિરંજીવી (ચિ.) [નામ], • આયુષ્યમાન [નામ], • વહાલી બહેન / દીકરી, • સ્નેહાળ ભાઈ,	• તારો શુભચિંતક, • તારો હિતેચ્છુ, • સ્નેહ આશિષ સહ તારો…
બરાબરીવાળા સગા-સંબંધી (પિતરાઈ ભાઈ/બહેન)	• સસ્નેહ ભાઈ/બહેન, • પ્રિય [નામ], • સ્નેહી [નામ],	• તારો સ્નેહાધીન, • સ્મરણ સહ તારો…

૨. ઔપચારિક પત્ર (Formal Letters – અધિકારીઓ, તંત્રીશ્રી, સંસ્થાઓ)

ઔપચારિક પત્રમાં સંબોધન હંમેશા આદરણીય, સ્પષ્ટ અને વ્યવસાયિક (Professional) હોવું જોઈએ. અહી લાગણીઓ નહિ, પણ સન્માન દર્શાવવાનું હોય છે.

કોને પત્ર લખવાનો છે?	આકર્ષક અને યુનિક સંબોધન (Opening)	પ્રભાવશાળી સમાપન (Closing / સહી)
ઉચ્ચ અધિકારીઓ (કલેક્ટર, મ્યુનિ. કમિશનર, પોલીસ, DEO વગેરે)	• માનવંતા મહોદયશ્રી, • આદરણીય સાહેબશ્રી, • માનનીય કમિશનરશ્રી, • પરમ આદરણીય મહોદયશ્રી,	• આપનો વિશ્વાસુ નાગરિક, • આપનો નિષ્ઠાવાન, • આપનો આજ્ઞાંકિત, • સહકારની અપેક્ષા સહ આપનો…
તંત્રીશ્રી (વર્તમાનપત્રના એડિટર)	• માનનીય તંત્રી મહોદય, • આદરણીય તંત્રીશ્રી, • પ્રતિષ્ઠિત તંત્રીશ્રી,	• આપનો વિશ્વાસુ વાચક, • એક જાગૃત નાગરિક, • આપનો સ્નેહાધીન વાચક,
વેપારી પેઢી / બેંક મેનેજર / વ્યવસ્થાપક (Manager)	• શ્રીમાન વ્યવસ્થાપકશ્રી, • આદરણીય શાખા અધિકારીશ્રી, • મહોદયશ્રી,	• આપનો વિશ્વાસુ ગ્રાહક, • ભવદીય (ખૂબ પ્રોફેશનલ શબ્દ), • આપનો વિશ્વાસુ,
સરપંચશ્રી / સ્થાનિક નેતા	• માનનીય સરપંચશ્રી, • આદરણીય પ્રમુખશ્રી,	• આપના વિશ્વાસુ ગ્રામજનો, • આપનો નમ્ર ગ્રામવાસી,

💡 પરીક્ષા માટેની ખાસ ‘પ્રો-ટીપ્સ’ (Pro-Tips):

૧. અલ્પવિરામ (,) નો નિયમ: સંબોધન લખ્યા પછી હંમેશા અલ્પવિરામ મૂકવું ફરજિયાત છે. (દા.ત. આદરણીય મહોદયશ્રી,)

૨. સંબોધનનું સ્થાન: ઔપચારિક પત્રમાં ‘વિષય’ લખ્યા પછી નીચેની લાઈનમાં ડાબી બાજુથી સંબોધન લખાય છે. જ્યારે અનૌપચારિક પત્રમાં વિષય હોતો નથી, તેથી જમણી બાજુ સરનામું પૂરા થયા પછી તરત ડાબી બાજુ સંબોધન લખવું.

૩. યુનિક શબ્દોનો જાદુ: મિત્રને પત્ર લખતા હોય ત્યારે મોટાભાગના લોકો “પ્રિય મિત્ર” લખશે, પણ જો તમે “આત્મીય મિત્ર” લખશો તો પહેલી જ લાઈનમાં પેપર તપાસનાર પર તમારી ભાષાકીય પકડની મજબૂત છાપ પડશે. તે જ રીતે અધિકારી માટે માત્ર “સાહેબશ્રી” ને બદલે “માનવંતા મહોદયશ્રી” લખવું વધુ પ્રભાવશાળી છે.

---

વડીલો માટે (માતા-પિતા, ગુરુજી, કાકા-કાકી)

જ્યારે પોતાનાથી મોટી ઉંમરની કે સન્માનનીય વ્યક્તિને પત્ર લખતા હોઈએ, ત્યારે આદર અને નમ્રતા દર્શાવતા શબ્દો વાપરવા જોઈએ.

• સામાન્ય શબ્દ: નમસ્તે, પ્રણામ.
• પરીક્ષા માટે પ્રભાવશાળી શબ્દો (આમાંથી કોઈ એક વાપરો):
  • સાદર પ્રણામ (સૌથી સુરક્ષિત અને શ્રેષ્ઠ)
  • સાદર વંદન
  • ચરણસ્પર્શ (માત્ર માતા-પિતા કે ગુરુજી માટે જ વાપરવું)
  • સાદર નમસ્કાર

ઉદાહરણ: પરમ પૂજ્ય પિતાજી, સાદર પ્રણામ.

૨. મિત્રો અને બરાબરીવાળા સગા-સંબંધી માટે

જ્યારે મિત્ર, બહેનપણી કે પિતરાઈ ભાઈ-બહેનને પત્ર લખતા હોઈએ, ત્યારે ભાષામાં આત્મીયતા અને લગાવ છલકાવો જોઈએ. અહીં આશીર્વાદ કે પ્રણામ ન લખાય.

• સામાન્ય શબ્દ: યાદ, નમસ્કાર.
• પરીક્ષા માટે પ્રભાવશાળી શબ્દો (આમાંથી કોઈ એક વાપરો):
  • સસ્નેહ સ્મરણ (સૌથી ઉત્તમ અને સાહિત્યિક શબ્દ – જેનો અર્થ થાય છે ‘સ્નેહ સાથે યાદ’)
  • મધુર સ્મરણ
  • સ્નેહવંદન
  • સપ્રેમ નમસ્કાર

ઉદાહરણ: આત્મીય મિત્ર અ.બ.ક., સસ્નેહ સ્મરણ.

૩. પોતાનાથી નાના માટે (નાના ભાઈ-બહેન, પુત્ર-પુત્રી, વિદ્યાર્થી)

જ્યારે કોઈ નાની ઉંમરની વ્યક્તિને શિખામણ કે માર્ગદર્શન આપતો પત્ર લખવાનો હોય, ત્યારે વડીલ તરીકે આશીર્વાદ અને વહાલ દર્શાવવાના હોય છે.

• સામાન્ય શબ્દ: આશીર્વાદ, વહાલ.
• પરીક્ષા માટે પ્રભાવશાળી શબ્દો (આમાંથી કોઈ એક વાપરો):
  • સસ્નેહ આશિષ (સૌથી શ્રેષ્ઠ શબ્દ – સ્નેહ સાથે આશીર્વાદ)
  • શુભાશિષ (શુભ + આશિષ)
  • અનંત આશીર્વાદ
  • વહાલભર્યા આશિષ

ઉદાહરણ: ચિરંજીવી (ચિ.) અ.બ.ક., સસ્નેહ આશિષ.

આ શબ્દો લખ્યા પછી અલ્પવિરામ (,) કે પૂર્ણવિરામ (.) મૂકવાનો નિયમ ગુજરાતીમાં બહુ કડક નથી, પણ સામાન્ય રીતે તેની પાછળ પૂર્ણવિરામ (.) મૂકવું વધુ યોગ્ય ગણાય છે.

---

ગુજરાતી વ્યાકરણ અને ગુજરાત બોર્ડના (અને TAT પરીક્ષાના) પરંપરાગત ફોર્મેટ મુજબ, પત્રના અંતે આવતું સમાપન એટલે કે ‘લિખિતંગ (લિ.)’, ‘આપનો વિશ્વાસુ’ હંમેશા જમણી બાજુ (Right Side) જ આવે છે.

યાદ રાખવાની એકદમ સરળ રીત (માળખું) અહીં જુઓ:

• જમણી બાજુ (સૌથી ઉપર): પત્ર લખનારનું (તમારું) સરનામું અને તારીખ.
• ડાબી બાજુ: મેળવનાર અધિકારીનું સરનામું, વિષય અને સંબોધન (આદરણીય સાહેબ).
• મધ્યમાં: પત્રનો મુખ્ય ભાગ (ફકરાઓ).
• જમણી બાજુ (સૌથી નીચે): લિખિતંગ, આપનો વિશ્વાસુ અને સહી.

---

📝 પત્ર લેખનનું આદર્શ ફોર્મેટ (માળખું)

અહીં હું તમને ઔપચારિક પત્ર (ફરિયાદ/વિનંતી પત્ર) નું ફોર્મેટ આપી રહ્યો છું, જે સૌથી વધુ પૂછાય છે.

૧. મોકલનારનું સરનામું (જમણી બાજુ – Right Side): સૌથી પહેલા પેજની જમણી બાજુએ પત્ર લખનારનું (તમારું) સરનામું આવે. અહી ક્યારેય તમારું સાચું નામ ન લખવું.

અ. બ. ક. (અથવા કોઈ કાલ્પનિક નામ), ૧૨, સરસ્વતી સોસાયટી, આશ્રમ રોડ, અમદાવાદ – ૩૮૦૦૦૯. તારીખ: ૭ મે, ૨૦૨૬.

૨. મેળવનારનું સરનામું (ડાબી બાજુ – Left Side): મોકલનારનું સરનામું જ્યાં પૂરું થાય, તેની બરાબર નીચેની લીટીથી ડાબી બાજુએ જેને પત્ર મોકલવાનો છે તેનો હોદ્દો અને સરનામું આવે.

પ્રતિ, માનનીય પોલીસ કમિશનરશ્રી (જેને પત્ર લખવાનો હોય તેનો હોદ્દો), પોલીસ કમિશનરની કચેરી, શાહીબાગ, અમદાવાદ – ૩૮૦૦૦૪.

૩. વિષય (મધ્યમાં – Center): ઔપચારિક પત્રમાં વિષય લખવો ફરજિયાત છે. વિષય એક જ લીટીમાં અને સચોટ હોવો જોઈએ.

વિષય: શાળાની આસપાસ થતા ટ્રાફિક અને પાર્કિંગની સમસ્યા દૂર કરવા બાબતે.

૪. સંબોધન (ડાબી બાજુ – Left Side): વિષયની નીચેની લાઈનમાં ડાબી બાજુ સન્માનજનક શબ્દ લખવો.

આદરણીય સાહેબશ્રી, / માનનીય મહોદય, (જો અધિકારી હોય તો) પૂજ્ય પિતાજી, / પ્રિય મિત્ર, (જો અંગત પત્ર હોય તો)

૫. પત્રનો મુખ્ય ભાગ (Body of the Letter): આ ભાગ ૨ કે ૩ નાના ફકરામાં વહેંચાયેલો હોવો જોઈએ (યાદ રહે, શબ્દ મર્યાદા ૧૦૦ શબ્દોની જ છે).

• પ્રથમ ફકરો: સીધી જ તમારી ઓળખ અને પત્ર લખવાનું કારણ દર્શાવો. (દા.ત. સવિનય ઉપરોક્ત વિષયના અનુસંધાનમાં જણાવવાનું કે…)
• બીજો ફકરો: તમારી સમસ્યાની વિગતો ટૂંકમાં વર્ણવો.
• ત્રીજો ફકરો: અપેક્ષા કે વિનંતી દર્શાવો. (દા.ત. આશા છે કે આપ સત્વરે આ સમસ્યાનો યોગ્ય ઉકેલ લાવશો.)

૬. સમાપન અને આભાર (ડાબી કે જમણી બાજુ): મુખ્ય ભાગ પૂરો થાય એટલે છેલ્લે આભાર વ્યક્ત કરવો.

આભાર સહ, / સહકારની અપેક્ષા સહ.

૭. લિખિતંગ / સહી (જમણી બાજુ – Right Side): અહીં તમારો સંબંધ દર્શાવી સહી (કાલ્પનિક નામ) લખવી.

લિ. (લિખિતંગ), આપનો વિશ્વાસુ નગરજન / આપનો આજ્ઞાંકિત વિદ્યાર્થી, અ. બ. ક.

---

🌟 પૂરા માર્ક્સ લાવવા માટેની ૫ “ગોલ્ડન ટિપ્સ”:

1. વિરામચિહ્નો (Punctuation Marks) ની કાળજી: સરનામામાં નામ અને સોસાયટી પછી અલ્પવિરામ (,) મૂકવું અને પિનકોડ પૂરો થાય ત્યાં પૂર્ણવિરામ (.) અચૂક મૂકવું. આના સીધા માર્ક્સ હોય છે.
2. કાલ્પનિક વિગતો જ વાપરો: પરીક્ષામાં ક્યારેય તમારું અસલી નામ, શાળાનું નામ કે મોબાઈલ નંબર ન લખવો. તેના બદલે અ.બ.ક., ક.ખ.ગ., કે X.Y.Z. નો જ ઉપયોગ કરવો.
3. ભાષાની નમ્રતા: સરકારી અધિકારીને લખાતો પત્ર હંમેશા વિનંતીના સૂરમાં હોવો જોઈએ, ક્યારેય ધમકી કે ગુસ્સાની ભાષા ન વાપરવી.
4. ટૂંકું અને સચોટ: ૧૦૦ શબ્દોની મર્યાદા છે, એટલે કોઈ આડીઅવળી વાતો કર્યા વિના સીધી મુદ્દાની વાત જ પત્રના મુખ્ય ભાગમાં લખવી.
5. અનૌપચારિક પત્રનો ભેદ: જો મિત્રને પત્ર લખતા હોવ (અનૌપચારિક), તો તેમાં ‘પ્રતિ (મેળવનારનું સરનામું)’ અને ‘વિષય’ લખવાના હોતા નથી. સીધું તમારું સરનામું લખી, ‘પ્રિય મિત્ર’ સંબોધન કરીને પત્ર શરૂ કરી દેવો.